Сэтинньи — «Байанай ыйа» «Чуораанчык» о5о тэрилтэтигэр.

prev

p1130166

Баай Байанай – тыа иччитэ, тыа кыылын-суелун барытын бас билэр, ол иьин наьаа баай кини бэрт дьэллэм, уерунньэц, сайа5ас майгылаах, елгем-дэлэй биэриилээх. Баай Байанайга булчут киьи уцэр–суктэр. Баай Байанай сиэри-туому тутуьар дьоццо еруутун кемелеьер, муччургэннээх кэмнэргэ утуен уоцорор.

Сэтинньиый 14 -18 кунугэр дылы «Чуораанчык о5ону сайыннарар кииннэ сылын ахсын ыытыллар «Баай Байанай» нэдиэлэтэ буолан ааста. Нэдиэлэ устата араас тэрээьиннэр ыытылыннылар: быыстапкалар, хамсаныылаах, о5ону сайыннарар ооньуулар, бисиэдэлэр, дьарыктар. Нэдиэлэ тумугунэн белех аайы аралдьыйыылар, курэхтэр буоллулар.

Кыра «Кунчээн» белеххе «Кыьынны ойуур», орто «Тиинчээн» белеххе «Баай байанай» аралдьыйыылар ыытылыннылар. Иитээччилэр о5олорго кердеех оонньуулары тэрийдилэр, о5олор кыыллар тустарынан хоьооннору, ырыалары, ункуулэри толорон керееччулэри сехтердулэр.

Саха ыалыгар уол о5о терееьунэ, ебугэ са5аттан уьулуччу суолталаах. Уол о5о – а5а ууьун сал5ааччы, кини аатын ааттаттааччы буолар урдук айдарыылаах, аналлаах. Уол о5о аал уоту оттооччу, алаьа дьиэни тэрийээччи, ас – тацас булааччы, ыал халыц хаххата, киэн туттуута буола улаатыахтаах.

p1130394

Улахан «Кустук» белеххе иитээччилэр Харлампьева С.Н. Корякина Н.И. «Байанайдаах булчут» уолаттарга курэ5и тэрийдилэр. Бу курэххэ 10 уол кытыннылар. Курэх алта туьумэ5инэн ыытылынна:

Бастакы туьумэх – «Бэйэни билиьиннэрии».

Иккис туьумэх – «Кыыл суолун таайыы».

Уьус туьумэх – «Куоба5ы уруьуйдааьын».

Тердус туьумэх – «Балыктааьын».

Бэьис туьумэх – «Таба бырах».

Алтыс туьумэх – «Талаан».

p1130481

Курэ5и сыаналаатылар:

  1. Поскачина С.И. – Булуутээ5и айыл5а харыстабылын инспиэкциятын специалиьа .
  2. Мосова И.Г. – «Чуораанчык» о5ону сайыннарар киин методиьа.
  3. Васильева Е.П. — «Чуораанчык» о5ону сайыннарар киин психолога.

«Байанайдаах булчут» курэх тумугунэн кыайыылаа5ынан Константинов Айсиэн та5ыста. 9 уолга анал ааттар туттарылыннылар.

Тереппуттэр кехтеехтук «Байанай бэлэ5э» быыстапка-курэххэ кытыннылар: хаартыскаларынан уонна сыахай оноьуктарынан. Кыайыылаах – Степановтар дьиэ кэргэттэрэ, 1 миэстэ – Николаева М.В., 2 миэстэ  — Алексеева М.В., 3 миэстэ – Кириллиннар дьиэ кэргэттэрэ та5ыстылар.

p1130484

Бэлэмнэнии «Сулусчаан» белеххе ,итээччилэр Николаева А.Д. Седалищева Л.А. оскуола5а бараары бэлэмнэнэр уолаттар икки ардыгар «Байанайдаах булчут» керуу-курэ5ин  урдук таьаарыылаахтык тэрийдилэр. Курэххэ 7 уол кытыннылар. Барыта 5 туьумэ5и аастылар:

Бастакы туьумэх – «Байанайга алгыс».

Иккис туьумэх – «Талаан керуутэ».

Уьус туьумэх – «Булт тэрилин таайан, саха сирин кылааннаах туулээх кыылларын билии, суолун сонордоьуу».

Тердус туьумэх – «Сыалы табыы»,«Ойбонтон уулааьын».

Алтыс туьумэх – ««Кыьыццы ойуурга» дьиэ5э дьоннорун кытта оцорбут иллиинэн улэлэрин, оцоьуктары кэпсээн кемеускээьин.

p1130493

Туьумэхтэр быыстарыгар о5олор «Кыьын», «Маннайгы хаар» ырыалары ыллаатылар, кыргыттар саламалаах ункуунэн, кыыллары хоьуйар чабыр5ахтары аа5ан, хомуска оонньоон э5эрдэлээтилэр.

Тумуккэ уолаттарга анал ааттар туттарылыннылар. «Байанайдаах булчут» урдук аатын Корякин Коля ылла.

О5олор тереппуттэрин кытта онорбут «Кыьыццы ойуурга» оноьуктара, кыыллар тустарынан таабырыннары, ес-хоьооннору, остуоруйалары туьанан онорбут кыракый кинигэлэрэ «Кыыллар кыьынны ойуурга» быыстапка5а турда.

Кэлбит ыалдьыттары Байанай малааьыныгар арыылаах алаадьыннан кундулээтилэр.

p1130499

 

Булуутээ5и айыл5а харыстабылын инспиэксийэтэ

Яндекс.Метрика